در محوطهء حرم شريف به طرف جنوب زمين حرم در فاصلهء پانصد مترى مسجد صخره ، مسجد اقصى قرار دارد . ساختمان مسجد در سال 705 ميلادى به پايان رسيده و داراى 88 متر طول و 35 متر عرض مىباشد ساختمان مسجد بر روى 53 ستون مرمرى و 49 پايهء مربعى شكل بنا گرديده است . درهاى آن به ورقه‌هاى طلا و نقره پوشانده شده بود ، اما در زمان منصور دوانيقى ( 136 - 158 ه . ق ) دومين خليفه عباسى كه مردى ممسك و خسيس بود و همان كسى است كه شهر مداين را ويران كرد و با مصالح آن شهر بغداد را بنا نهاد ، طلا و نقره‌ها را از درها جدا كرد و تبديل به مسكوك نمود ، تا براى تعمير مسجد كه بر اثر زلزله ويران شده بود خرج كند . هنگامى كه صليبيها در سال 1099 ميلادى بيت المقدس را اشغال كردند ، در قسمتى از محل مسجد اقصى ، كليسا ساختند و قسمت ديگر آن را به عنوان استراحتگاهى براى سواران و انبار ذخاير خود قرار دادند . ولى صلاح الدين - ايوبى بيت المقدس را از آنها باز پس گرفت و به اصلاح مسجد پرداخت و محراب آن را تجديد بنا نمود و گنبد آن را كاشىكارى كرد و منبر چوبى معروف خود را در آن قرار داد . داخل مسجد الاقصى ، جامع مستطيلى وجود دارد كه داراى ايوان بزرگ و ايوان كوچك زيبايى است و محراب حضرت زكريا در آن قرار دارد . در جلو مسجد از طرف شمال رواق بسيار بزرگى وجود دارد كه ملك عيسى ايوبى آن را در سال 1217 بنا نموده و از هفت طاق حجره‌دار كه هر در آن با درى از درهاى مسجد روبرو است ، تشكيل شده است . مرتبهء مسجد الاقصى بعد از مسجد الحرام و مسجد النبى قرار دارد و پيامبر بزرگوار فرموده است كه لا تشد الرحال الا الى ثلاثة مساجد المسجد الحرام و مسجدى هذا و المسجد الاقصى : يعنى خود را براى سفر آماده مكن مگر به قصد اين سه مسجد ، مسجد الحرام ، مسجد نبى و مسجد الاقصى « 1 » . اين مسجد در آغاز اسلام قبله مسلمانان بشمار مىرفت ، اما بنايى به شكل امروز نداشت . محمد جرير طبرى در كتاب خود مىگويد « آيه اسراء براى مكانى نازل شد كه اينك بين ديوارهاى حرم شريف در قدس محاط است . و خداوند آنجا را براى پرستش بندگانش اختصاص داد . آن موقع در آن محل بنايى موسوم به مسجد الاقصى

--> ( 1 ) . المعجم المفهرس لالفاظ حديث النبوى ( ليدن ، مطبعه بريل 1955 ) ص 75